Το ταφικό έθιμο είναι παμπάλαιο και προκαλεί δέος η μακραίωνη πορεία του. Έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα αλλά απόκτησε το ουσιαστικό του νόημα κατά την χριστιανική εποχή.

Συγκεκριμένα από τα αρχαία ταφικά έθιμα σχετίζεται με την «Ημέρα των χύτρων». Στα Υδροφόρια (η μέρα της Πανσελήνου στα Ανθεστήρια) ρίχνονταν άφθονα υγρά για να πιαστούν από αυτά οι νεκροί και να ανεβούν επάνω κρατώντας το νερό σαν σχοινί. Την ημέρα αυτή τάιζαν τους νεκρούς με ποικιλίες, τις οποίες τοποθετούσαν σε εδαφικά ρήγματα (χύτρος  σημαίνει τρύπα στη γη), στα  οποία ρίχνονται οι υγρές προσφορές για τους νεκρούς. Την πανσπερμία αυτή θα ανταπόδιδαν οι νεκροί στο πολλαπλάσιο, οι οποίοι ανεβοκατεβαίνουν από τις ίδιες οδούς με τα νερά

Στον Πόντο αλλά σε όλον τον Ελληνισμό, την χριστιανική εποχή γίνεται η υπέρβαση και συμπληρώνεται το έθιμο με τoν χαρμόσυνο τόνο της ημέρας. Αναβλύζει η χαρά από την πίστη στην Ανάσταση του Κυρίου και των νεκρών. Την πίστη ότι γύρω φτερουγίζουν αναστημένες οι ψυχές των κεκοιμημένων συγγενών.

Εκεί ο καθένας πηγαίνει στον τάφο του «κεκοιμημένου» του. Αφήνει το ταψί με τα τρόφιμα και το ούζο πάνω στον τάφο και περιμένει τον ιερέα να κάνει τρισάγιο. Περιμένοντας εγκωμιάζουν το νεκρό, θυμούνται τις καλές στιγμές, τις καλοσύνες, τα προτερήματα, τις χάρες, τα γλέντια με τους φίλους του και γενικά ότι είχε σχέση με την ζωή του και θα ότι θα προκαλέσει την αίσθηση της ζωντανής παρουσίας του ανάμεσα τους.

Αν ο νεκρός αγαπούσε το τραγούδι οι φίλοι του τραγουδούν με την συνοδεία της ποντιακής λύρας. Στον Πόντο λενε πως πήγαιναν στα διπλανά λιβάδια και γλεντούσαν τρώγοντας, πίνοντας, τραγουδώντας και χορεύοντας όλη τη μέρα.

Η ιδιαίτερη σημασία των Δημοτικών Κοιμητηρίων Καλαμαριάς

Τα Κοιμητήρια του Δήμου Καλαμαριάς, τα «μνήματα», αποτελούν για τους προσφυγικής καταγωγής Καλαμαριώτες ένα τόπο ιδιαίτερης σημασίας. Εδώ είναι θαμμένοι οι πρόσφυγες πόντιοι που εγκατέλειψαν βίαια την Πατρίδα και μετά από άπειρες δυσκολίες κατόρθωσαν να προσφέρουν στην οικονομική, κοινωνική και πολιτική ζωή της Ελλάδας όπου έζησαν το υπόλοιπο της ζωής της. Πέθαναν στην νέα Πατρίδα όντας αθεράπευτοι νοσταλγοί του Πόντου.

Στα «μνήματα» της Καλαμαριάς βρίσκονται οι τάφοι σημαντικών προσωπικοτήτων του Ποντιακού Ελληνισμού, αφού στον προσφυγικό αυτό συνοικισμό εγκαταστάθηκαν από το 1923 Πόντιοι από την περιοχή της Τραπεζούντας και του Καυκάσου, Μικρασιάτες από την Προποντίδα (Κουρί, Κατιρλί, Αρετσού), Μικρασιάτες από την ακτή του Αιγαίου (Σμύρνη, Τσεσμέ) και Κωνσταντινοπολίτες. Θα αναφέρουμε επιγραμματικά μερικούς μόνο από τους αείμνηστους αυτούς προγόνους μας από τον Πόντο:

• Χατζηπαναγιωτίδης Παναγιώτης από την Κρώμνη, μεγάλος Ευεργέτης της Ελληνικής Κοινότητας της Τραπεζούντας, τα οστά του μεταφέρθηκαν εδώ από τα παλαιά Διοικητικά Συμβούλια της Αδελφότητας Κρωμναίων υπό την Προεδρία του αείμνησου Σίμου Ευθυμιάδη 
• Οικονομίδης Νικόλαος (ιερέας) από την Κρώμνη, ο παπάς των φτωχών, ο ιερέας με το ένα ράσο
• Μουσικίδης Ζαχαρίας  από την Κρώμνη, επανιδρυτής της Αδελφότητας Κρωμναίων στην Καλαμαριά
• Πασαλίδης Ιωάννης από την Σάντα, γιατρός και πολιτικός, Πρόεδρος της Ε.Δ.Α.
• Πετρίδης Σταύρος από την Ματσούκα, ο σημαντικότερος λυράρης στον Πόντο και στην Ελλάδα

Ο κατάλογος είναι μακρύς. Η επίσκεψη των νέων Καλαμαριωτών στα «μνήματα» αποτελεί φόρο τιμής στις πρώτες γενιές των προσφύγων και υπογραμμίζει την διάθεση όλων των ποντιακής καταγωγής κατοίκων της πόλης να διατηρήσουν τις Μνήμες και τις Παραδόσεις.

Γι αυτό η Αδελφότητα Κρωμναίων, αναβιώνει, τα τελευταία πέντε χρόνια, το αυτό έθιμο που συνδέει την χριστιανική ορθόδοξη πίστη μας και τις παραδόσεις του λαού μας.

Θα θέλαμε να επανεξετάσετε την πρόταση που κατέθεσε την δεκαετία του 1970 προς το Δήμο μας γνωστός σε όλους Γιώργος Ανδρεάδης,. Να συσταθεί Ειδική αντιπροσωπευτική Επιτροπή για να προσδιοριστούν 100 νεκροί της α΄ γενιάς, που ενώ γεννήθηκαν σε αυτούς τους αξέχαστους τόπους της Μικρασίας και του Πόντου τάφηκαν εδώ στην Καλαμαριά ως πρόσφυγες.

Στόχος θα είναι η γεωγραφική ισότιμη εκπροσώπηση των τόπων προέλευσεως αυτών που θα επιλέγουν. Οι τάφοι τους έτσι θα μείνουν αιώνια για να μας θυμίζουν τις Μακρινές μας Πατρίδες και όλες τις πόλεις και τα χωριά, απ’ όπου προήλθαν οι πρώτοι κάτοικοι της προσφυγομάνας Καλαμαριάς. Διότι ελλοχεύει ο κίνδυνος σε λίγα χρόνια τα Δημοτικά μας Κοιμητήρια να χάσουν την ιδιαίτερη σημασία που έχουν για τις επόμενες γενιές των Καλαμαριωτών. Αν είχε μελετηθεί η πρόταση του Γιώργου Ανδρεάδη από τότε, τώρα δεν θα νιώθαμε τόσο έντονα αυτήν την απειλή. Χρόνος υπάρχει ακόμη για να προχωρήσει ο Δήμος Καλαμαριάς σε αυτήν την επανεξέταση.

Εκ μέρους των μελών του Διοικητικού μας Συμβουλίου της Μαρίκας Βιοπούλου, του Γιάννη Μεντεκίδη, του Δήμου Κωνσταντινίδη, του Ανέστη Αντωνιάδη, της Χρύσας Σωτηριάδου, του Χρήστου Παρασκευόπουλου, της Κατερίνας Τσαπικίδου και της Αθηνά Σύκου αισθανόμαστε την ανάγκη να ευχαριστήσουμε τα μέλη μας, την χορωδία και τα μέλη του χορευτικού μας συγκροτήματος που εργάστηκαν για αυτήν την τελετή.

Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον Δήμαρχο Καλαμαριάς κ.Χριστόδουλο Οικονομίδη για την σημαντικότατη και πολυτιμότατη βοήθεια. Τα μέλη των αδελφών ποντιακών σωματείων της Καλαμαριάς που είναι εδώ μαζί μας του Ποντιακού Συλλόγου, των Καυκασίων και των Γηγενών που σε λίγη αναβιώνουν το άλλο πασχαλινό έθιμο του Πόντου το «τσούγκρισμα των αυγών» στην είσοδο του Δημοτικού Θεάτρου «Μελίνα Μερκούρη».

Τέλος ευχαριστούμε την Ιερά Μητρόπολη Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς και ξεχωριστά τον πατέρα Χρυσόστομο.

Η επόμενη συνάντησή μας θα είναι στην Ημέρα Μνήμης την Δευτέρα 19 Μαΐου, της άδικης Γενοκτονίας 350.000 νεκρών που θα εορτάσουμε από κοινού τα Σωματεία της προσφυγικής μας πόλης με Μνημόσυνο στην Μεταμόρφωση του Σωτήρος και ομιλία του Γιώργου Ανδρεάδη, δεξίωση στην αίθουσα της Αδελφότητας το πρωί και με λαμπαδοφορία στους δρόμους της Καλαμαριάς το βράδυ.  video_tafiko